กระเจี๊ยบแดง คืออะไร มีประโยชน์และสรรพคุณอย่างไร

กระเจี๊ยบแดง คืออะไร

ชื่อวิทยาศาสตร์กระเจี๊ยบแดง Hibiscus sabdariffa L.
ชื่อสามัญ Roselle, Jamaica Sorrel.
ชื่อพื้นเมืองอื่น ผักเก็งเค็ง, ส้มเข็งเค็ง, สัมพอเหมาะ (ภาคเหนือ) , สัมตะเลงเครง (ตาก) , สัมปู (เงี้ยว แม่ฮ่องสอน) , แกงแดง (เชียงใหม่) , กระ เจี๊ยบ, กระเจี๊ยบแดง, กระเจี๊ยบเปรี้ยว (ภาค กลาง) , สัมพอดี (ภาคอีสาน) , ใบสัมม่า

ลักษณะกระเจี๊ยบแดงทางพฤกษศาสตร์

พืชล้มลุก (ExH) ปีเดียวลักษณะทรงพุ่ม สูงประมาณ 1-2 เมตร ลําต้นตั้งตรงผิวเรียบสีแดงอมม่วง แตกกิ่งก้านมากมา ทรงพุ่ม สูงประมาณ 1-2 งอมม่วง แตกกิ่งก้านมากมายสีแดงเข้ม

ใบกระเจี๊ยบแดง เป็นใบเดี่ยว แตกใบแบบเรียงสลับ ลักษณะใบมีหลาย รูปแบบ ขนาดกว้างและยาว 7 – 15 ซม. มักจะแยกเป็น แฉก ขอบใบหยักแบบฟันเลื่อย โคนใบสอบแคบ มีเส้นแขนงใน 3-7 เส้นสีแดง โคนเส้นกลางใบด้าน ท้องใบมีต่อม 1 ต่อม ก้าน ใบยาว มีขนรูปดาวปกคลุม หูใบรูปยาวแคบ แผ่นใบสีเขียวเกลี้ยง ทั้งสองด้าน

ดอกกระเจี๊ยบแดง เป็นดอกเดี่ยว ออกตามง่ามใบ มีก้านดอกสั้น ริ้ว ประดับ มี 8 – 12 แฉก เชื่อมติดกับโคนของท่อกลีบรองกลีบดอก โคนกลีบรองกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วย ปลายแยกเป็น 5 กลีบ มีกลีบดอก 5 กลีบ สีเหลืองอ่อนหรือชมพูอ่อน โคนกลีบดอกด้าน ในมีสีแดง กลีบเลี้ยงจะแผ่ขยายติดกันออกหุ้มเมล็ดไว้ มีสีแดง เข้มเมื่อกลีบดอกร่วง

ดอกกระเจี๊ยบแดง
ดอกกระเจี๊ยบแดง

ผลกระเจี๊ยบแดง ลักษณะรูปไข่ป้อมๆ มีจะงอยสั้นๆ กว้าง 1.3-1.5 ซม. ยาว 1.5 ซม. มีจีบตามยาว และถูกหุ้มด้วยกลีบเลี้ยงสีแดง มีขนหยาบๆ สีเหลืองปกคลุม เป็นผลแห้งแตกได้

เมล็ดกระเจี๊ยบแดง รูปไตสีน้ําตาลเกลี้ยง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 0.5 ซม.

นิเวศวิทยา

กระเจี๊ยบแดง มีถิ่นกําเนิดในประเทศอินเดีย และประเทศมาเลเซีย สําหรับ ประเทศไทยขึ้นตามทุ่งหญ้าที่เป็นดินทรายทั่วทุกภาค ปลูกมากที่ จังหวัดสระบุรี และมีปลูกทั่วไปในเขตร้อน

การปลูกและขยายพันธุ์

กระเจี๊ยบแดง เป็นพืชที่ปลูกง่าย เจริญเติบโตได้ในดินร่วนซุยและดินเหนียว ที่อุ้มน้ําได้ดี ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด

สรรพคุณของกระเจี๊ยบแดง

ยอดและใบ มีรสเปรี้ยว ช่วยละลายเสมหะ ขับปัสสาวะ ช่วยย่อยอาหาร เป็นยาบํารุงธาตุ ยาระบาย ใช้โขลกพอกฝีหรือ ต้มชะล้างบาดแผล หรือนําใบมาโขลกให้ละเอียดหรือใช้ประคบฝี

ใบกระเจี๊ยบแดง มีรสเปรี้ยว ทําให้โลหิตไหลเวียนดี ขับปัสสาวะ ขับ เมือกในลําคอลงสู่ทวารหนัก, เป็นยากัดเสมหะ ช่วยย่อยอาหาร แก้โรคพยาธิตัวจี๊ด

กลีบเลี้ยง (ภาษาการค้าเรียกว่า ดอกกระเจี๊ยบ) มีรสเปรี้ยว แก้เสมหะ ขับปัสสาวะ ลดไข้ แก้ไอ แก้นิ่ว แก้กระหายน้ํา ละลายไขมันในเส้นเลือด เพิ่มการหลั่งน้ําดีจากตับ ช่วยย่อยอาหาร เป็นยาขับนิ่วในไต ขับนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ ขับเมือกมันให้ลง สู่ทวารหนัก

ผล มีรสจืด ลดไขมันในเส้นเลือด รักษาแผลในกระเพาะ แก้กระหายน้ํา บํารุงธาตุ บํารุงร่างกาย และแก้อ่อนเพลีย